DERS 12. RUSCA SAYILAR

DERS 12 RUSÇA SAYILAR

in TEMEL RUSÇA DERSLERİ

Tüm sayılar iki ana gruba ayrılır: Asıl Sayılar ve Sıra Sayıları.
Ayrıca üç küçük grup daha vardır: Nicelik kelimeleri, İkili sayılar, Topluluk sayıları.

1. ASIL SAYILAR

Basit Sayılar (0-19)

  • 0 — ноль
  • 1 — оди́н
  • 2 — два/две
  • 3 — три
  • 4 — четы́ре
  • 5 — пять
  • 10 — де́сять
  • 11 — оди́ннадцать
  • 15 — пятна́дцать
  • 19 — девятна́дцать
Onluklar ve Yüzlükler

  • 20 — два́дцать
  • 30 — три́дцать
  • 40 — со́рок
  • 50 — пятьдеся́т
  • 90 — девяно́сто
  • 100 — сто
  • 200 — две́сти
  • 500 — пятьсо́т
  • 1000 — ты́сяча
  • 1 000 000 — миллио́н

Bileşik Sayılar: Her bir parça ayrı yazılır. Örn: 175 = сто семьдеся́т пять.

Asıl Sayıların Hal Değişimi

Asıl sayılar da ismin hallerine göre çekilir. Aşağıda temel kurallar verilmiştir.

ОДИ́Н (Bir) Sayısının Çekimi

Cinsiyete ve çoğula göre değişir (sıfat gibi davranır).

Hal Eril Nötr Dişil Çoğul
Yalın оди́н одно́ одна́ одни́
İye одного́ – одно́й одни́х
Bel оди́н/одного́ одно́ одну́ одни́/одни́х

2, 3, 4 Sayılarının Çekimi

  • 2: два (Eril/Nötr) / две (Dişil). Örn: два дня, две ты́сячи.
  • 3, 4: три, четы́ре.
  • İyelik Hali: двух, трёх, четырёх. (по́сле двух).
  • Belirtme Hali: Canlı ise İyelik, Cansız ise Yalın. (в два / двух).

5-20, 30, 50-80 Sayılarının Çekimi

пять modeline göre (dişil isim gibi) çekilirler. (İyelik: пяти́, Yönelme: пяти́, Vasıta: пятью́).

40, 90, 100 Sayılarının Çekimi

Sayı Yalın / Belirtme Diğer Haller (İye, Yön, Vas, Bul)
40 со́рок сорока́
90 девяно́сто девяно́ста
100 сто ста

200-900 Sayılarının Çekimi

Yalın/Belirtme: две́сти, пятьсо́т.
İyelik: двухсо́т, пятисо́т (о́коло пятисо́т).

Saati Söylerken Asıl Sayılar (Gayri Resmi)

  • İkinci yarı: без + İyelik (dakika) + Yalın (saat). Örn: 16.35 → без двадцати́ пяти́ пять.
  • İlk yarı: Yalın (dakika) + İyelik (saat sıra sayısı). Örn: 16.05 → пять мину́т пя́того.

Asıl Sayılarla Kombinasyonlar

Kural: “Yöneten” kelimeler (о́коло, бо́льше, по́сле vb.) varsa, sayı ve isim İyelik Hali alır.

  • два часа́ → о́коло двух часо́в
  • три ты́сячи → бо́льше трёх ты́сяч

2. SIRA SAYILARI

Sıfatlar gibi (cinsiyet, sayı, hal) çekilirler.

  • 1. — пе́рвый
  • 2. — второ́й
  • 3. — тре́тий (yumuşak tip)
  • 4. — четвёртый
  • 10. — деся́тый
  • 20. — двадца́тый
  • 21. — два́дцать пе́рвый
  • 100. — со́тый
  • 2000. — двухты́сячный

Bileşik Sıra Sayıları: Sadece son kısım değişir (два́дцать пе́рвый эта́ж).

Sıra Sayılarının Tarihlerde Kullanımı

Bugünün Tarihi: Nötr form (Yalın) + Ay (İyelik).
Örn: Пе́рвое ма́я. (1 Mayıs).

Ne zaman? (Когда́?): Nötr form (İyelik) + Ay (İyelik).
Örn: Второ́го ма́я. (2 Mayıs’ta).

Yıl (Hangi yılda?): Sıra sayısı + год (Bulunma).
Örn: В две ты́сячи пе́рвом году́. (2001’de).

3. DİĞER SAYI GRUPLARI

Miktar Kelimeleri

(мно́го, ско́лько, ма́ло, не́сколько)
Kural: Sayılamayanlar İyelik Tekil, Sayılabilenler İyelik Çoğul alır.

  • мно́го сне́га (çok kar)
  • мно́го книг (çok kitap)

İkili Sayılar (о́ба/о́бе)

  • о́ба (Eril/Nötr): о́ба студе́нта, о́ба окна́.
  • о́бе (Dişil): о́бе де́вочки, о́бе маши́ны.

Topluluk Sayıları (дво́е, тро́е…)

Tamamen erkek veya karışık gruplar için kullanılır. Her zaman İyelik Çoğul isim alır.

  • Нас тро́е. (Üç kişiyiz.)
  • тро́е дете́й (üç çocuk).

Sayılardan Türetilen İsimler

  • Yıldönümleri: десятиле́тие (10.), столе́тие (100.).
  • Notlar/Oyun: пятёрка (5’lik – pekiyi).
  • Gruplar: деся́ток (onlu), дво́йня (ikizler).

«Yarımlar»

  • пол- (yarım): по́лчаса́ (yarım saat).
  • полтора́ (1.5 – Eril/Nötr): полтора́ часа́.
  • полторы́ (1.5 – Dişil): полторы́ то́нны.
  • Buçuklu Sayılar: два с полови́ной (2.5). (İyelik alır: два с полови́ной часа́).