ÜNİTE 4 RUSÇA ZAMİRLER

Zamirler, isimlerin veya isim öbeklerinin yerine geçen kelimelerdir. Şu alt gruplara ayrılırlar:

  • (a) Kişi zamirleri (я, ты, он, она, оно, мы, вы, они).
  • (b) Dönüşlülük zamiri (себя).
  • (c) İşaret zamirleri (этот, тот).
  • (d) İyelik zamirleri (мой, твой, его, её, наш, ваш, их).
  • (e) Dönüşlü iyelik zamiri (свой).
  • (f) Soru ve ilgi zamirleri (кто, что, какой, который, чей).
  • (g) Belgisiz zamirler (кто–то, кто–нибудь vb.).
  • (h) Miktar zamirleri (весь, целый).
  • (i) Vurgu zamirleri (сам, самый).
  • (j) Olumsuzluk zamirleri (никто, ничто, никакой, ничей, некого, нечего).

1. Kişi Zamirleri

Kişi zamirleri aşağıdaki gibi çekilir:

Hâl 1. Tekil (Ben) 2. Tekil (Sen) 3. Tekil (E/N) 3. Tekil (D) 1. Çoğul (Biz) 2. Çoğul (Siz) 3. Çoğul (Onlar)
Yalın я ты он / оно она мы вы они
Belirtme меня тебя его её нас вас их
Tamlayan меня тебя его её нас их
Yönelme мне тебе ему ей нам вам им
Vasıta мной тобой им ей нами вами ими
Bulunma мне тебе нём ней нас вас них

Not: 3. tekil ve çoğul şahıs zamirlerinin (он, она, оно, они) eğik hâlleri, bir edattan sonra н– ön eki alır: от него, к нему, с ним, среди них.

► я, ты, он, она, оно zamirlerinin işlevleri

  • (a) Я (Ben): Ortak cinsiyete sahiptir.
    • Я рад. (Memnunum – Eril) / Я рада. (Memnunum – Dişil)
  • (b) Ты (Sen): Akraba, arkadaş, çocuk ve astlara hitap ederken kullanılır. Ortak cinsiyettir.
  • (c) Он / Она (O): İsimlerin cinsiyetine göre kullanılır (canlı/cansız).
    • Это наш дом. Он новый. (Bu bizim evimiz. O yeni.)
    • Где ложка? Она в ящике. (Kaşık nerede? O çekmecede.)
  • (d) Оно (O): Nötr isimlere atıfta bulunur.

► мы, вы, они zamirlerinin işlevleri

  • (a) Мы (Biz): Мы аплодируем.
  • (b) Вы (Siz): Kibar hitap veya çoğul şahıs.
    • Sıfat/uzun biçimlerle: Кто вы такой? (Tekil) vs Кто вы такие? (Çoğul).
    • Not: Kibar hitapta tek kişi için Вы büyük harfle yazılabilir.
  • (c) Они (Onlar): Они помогают.
  • Not: с + vasıta hâli ile eşleşerek “ve” anlamı verebilir: мы с вами (sen ve ben).

2. Dönüşlülük Zamiri: Себя

Yalın hâli yoktur.

Hâl Zamir Örnek
Yalın
Belirtme себя Я знаю себя. (Kendimi tanıyorum.)
Tamlayan себя
Yönelme себе Она сшила себе платье. (Kendine elbise dikti.)
Vasıta собой Он доволен собой. (Kendinden memnun.)
Bulunma себе

(a) Cümlenin öznesine geri döner (kendim, kendin vb.). Kişi/sayı ayrımı yoktur.

(b) Kullanımı: Он привлёк к себе внимание. (Kendine dikkat çekti.)

(c) Dikkat: Он взял меня с собой. (Beni yanına aldı.) Закрой дверь за собой. (Kapıyı arkandan kapat.)


3. İşaret Zamirleri

► Этот (Bu)

Hâl Eril Dişil Nötr Çoğul
Yalın этот эта это эти
Belirtme этот / этого эту это эти / этих
Tamlayan этого этой этого этих
Yönelme этому этой этому этим
Vasıta этим этой этим этими
Bulunma этом этой этом этих

(a) İşaret sıfatı (этот дом) ile işaret zamiri (Это завод) karıştırılmamalıdır.

(b) Этот самый: Tam bu (Нам нужна эта самая карта).

► Тот (Şu, O)

Hâl Eril Dişil Nötr Çoğul
Yalın тот та то те
Belirtme тот / того ту то те / тех
Tamlayan того той того тех
Yönelme тому той тому тем
Vasıta тем той тем теми
Bulunma том той том тех

(a) Uzaklık: В тот день… (O gün…)

(b) İlgi Zamiri Yapıları: Тот, кто… (O kişi ki…), То, что… (O şey ki…).

(c) Özel Yapılar: тот же (самый) (aynı), не тот (yanlış).

(d) Eğik Hâllerle Kullanım: Верить тому, что… (Söylediği şeye inanıyorum.)


4. İyelik Zamirleri

► Мой (Benim) ve Твой (Senin)

(Твой, мой gibi çekilir)

Hâl Eril Dişil Nötr Çoğul
Yalın мой моя моё мои
Belirtme мой / моего мою моё мои / моих
Tamlayan моего моей моего моих
Yönelme моему моей моему моим
Vasıta моим моей моим моими
Bulunma моём моей моём моих

► Наш (Bizim) ve Ваш (Sizin)

(Ваш, наш gibi çekilir)

Hâl Eril Dişil Nötr Çoğul
Yalın наш наша наше наши
Belirtme наш / нашего нашу наше наши / наших
Tamlayan нашего нашей нашего наших
Yönelme нашему нашей нашему нашим
Vasıta нашим нашей нашим нашими
Bulunma нашем нашей нашем наших

Not: Canlı-belirtme kuralı geçerlidir: Он знает моего брата.

► 3. Şahıs İyelik Zamirleri (Его, Её, Их)

  • (a) Çekimsizdirler: его отец, её брат, их дом.
  • (b) Edatlarla Kullanım: İyelik zamirleri edatlardan sonra н– ön eki ALMAZ. (от его друга).

5. Dönüşlü İyelik Zamiri: Свой

(a) Мой gibi çekilir. Herhangi bir şahıstaki özneye “geri döner” (kendi).
Он потерял свою книгу. (Kitabını [kendi kitabını] kaybetti.)

(b) 3. Şahıs Ayrımı:
Он забыл свой номер. (Kendi numarasını unuttu.)
Он забыл его номер. (Onun [başkasının] numarasını unuttu.)

(c) Kısıtlamalar: Birden fazla özneli bir parçada veya yeni bir cümle öznesine atıfta bulunurken kullanılmaz.


6. Soru ve İlgi Zamirleri

► Кто (Kim) ve Что (Ne)

Hâl Кто (Kim) Что (Ne)
Yalın кто что
Belirtme кого что
Tamlayan кого чего
Yönelme кому чему
Vasıta кем чем
Bulunma ком чём

(a) Кто: Eril tekil yüklem alır. (Кто голоден?).

(b) Что: Cansızlar için kullanılır. Tüm cümleye atıfta bulunabilir.

► Какой, Который ve Чей

(a) Какой (Hangi/Ne tür): Sıfat gibi çekilir. (Какая сегодня погода?)

(b) Который (Ki, Hangi): Sıfat gibi çekilir. которого = ‘Kimin’ (İyelik anlamında).

(c) Чей (Kimin):

Hâl Eril Dişil Nötr Çoğul
Yalın чей чья чьё чьи
Belirtme чей / чьего чью чьё чьи / чьих
Tamlayan чьего чьей чьего чьих
Yönelme чьему чьей чьему чьим
Vasıta чьим чьей чьим чьими
Bulunma чьём чьей чьём чьих

7. Belgisiz Zamirler

  • –то eki (Belirli ama bilinmeyen): Кто–то (Biri), Что–то (Bir şey).
  • –нибудь eki (Herhangi biri / Belirsiz): Я куплю ей что–нибудь. (Ona herhangi bir şey alacağım).

8. Miktar ve Vurgu Zamirleri

► Весь (Tüm, Hepsi)

Hâl Eril Dişil Nötr Çoğul
Yalın весь вся всё все
Belirtme весь / всего всю всё все / всех
Tamlayan всего всей всего всех
Yönelme всему всей всему всем
Vasıta всем всей всем всеми
Bulunma всём всей всём всех

Все (Herkes), Всё (Her şey).

► Сам (Kendisi – Vurgu)

Я сам решил. (Kendim çözdüm.) С самим министром.
Karıştırmayın: Самый (Tam o / En).


9. Olumsuzluk Zamirleri

► Никто, Ничто, Никакой, Ничей

  • (a) Кто ve Что gibi çekilirler. Не ile birleşirler: Никто не знает.
  • (b) Edatlar araya girer: Ни на кого. (Kimseye).
  • (c) Olumsuzluk Birikimi: Никто никогда ничего не знает.

► Некого ve Нечего (Potansiyel Yokluğu)

Yalın hâlleri yoktur. Vurgu не– üzerindedir.

  • (a) Yapı: не– + [Hâl eki almış zamir] + [Mastar].
    Некого спросить. (Soracak kimse yok.)
  • (b) Edatların Konumu: Araya girer. Не с кем дружить.
  • (c) Mantıksal Özne: Yönelme Hâli. Ему нечего делать. (Yapacak bir şeyi yok.)