Tanım: Bağlaç, kelimeleri, ifadeleri veya cümleleri birbirine bağlayan bir sözcük türüdür. Bağlaçlar işlevlerine göre üç ana gruba ayrılır:
| Grup | Tanım | Örnekler |
|---|---|---|
| (a) Sıralama Bağlaçları | Eşit statüdeki kelimeleri, ifadeleri ve cümleleri birleştirir. | и (ve), но (ama), тоже/также (ayrıca), или (veya). Örnek: молодой и энергичный (genç ve enerjik). |
| (b) Karşılıklı Bağlaçlar | Aynı bağlacın tekrarlanan çiftlerinden oluşur. | и … , и (hem … hem de), или … , или (ya … ya da), ни … , ни (ne … ne de). |
| (c) Yan Cümle Bağlaçları | Ana cümleleri yan cümlelere bağlamak için kullanılır. | что (ki), чтобы (… için), потому что (çünkü), если (eğer). |
1. SIRALAMA BAĞLAÇLARI
► И Bağlacı (‘ve’)
и bağlacı, benzer sözcük türlerini veya uyumlu cümleleri birleştirmek için kullanılır.
- Benzer Sözcük Türleri:
Дети бегают и прыгают. (Çocuklar koşuyor ve zıplıyor.)
Самолёт летел быстро и высоко. (Uçak hızlı ve yüksekten uçtu.) - Uyumlu İfadeler (Özneler farklıysa virgül gelir):
Идёт дождь, и я сижу дома. (Yağmur yağıyor ve ben evde oturuyorum.)
► А Bağlacı (‘ve, ama, oysa’)
а bağlacı, zıtlık, karşılaştırma veya ek bilgi sunmak için kullanılır.
Это не дом, а дача. (Bu bir ev değil, bir yazlıktır.)
Он не пишет, а читает. (Yazmıyor, okuyor.)
Он читает, а она пишет. (O okuyor, o [ise] yazıyor.)
Собака белая, а кошка чёрная. (Köpek beyaz, kedi [ise] siyah.)
– Пойдём в кино! (Sinemaya gidelim!)
– А у тебя есть билеты? (Peki biletin var mı?)
– Он изучает немецкий. (Almanca öğreniyor.)
– Я тоже. (Ben de.)
► НО Bağlacı (‘ama’)
но bağlacı, genellikle uyumsuz fikirleri ifade eden cümleleri birleştirir.
Он молод, но опытен. (Genç ama deneyimli.)
Not: Anlamı genellikle однако (ancak) ve зато (öte yandan) bağlaçlarına yakındır.
Я тебе писал, однако ты не ответил. (Sana yazdım, ancak cevap vermedin.)
► ИЛИ Bağlacı (‘veya’)
Alternatifler sunar.
Хочешь чай или кофе? (Çay mı kahve mi istersin?)
2. İKİLİ BAĞLAÇLAR
| Bağlaç | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| и … , и | hem … hem de | Она способна и к химии, и к физике. |
| ни … , ни | ne … ne de | Она не умеет ни петь, ни танцевать. |
| или … , или | ya … ya da | Или я зайду, или позвоню. |
3. BAĞIMLI TÜMCE BAĞLAÇLARI
► İSİM TÜMCESİ Bağlacı: ЧТО (‘ki’)
знать, сказать, думать gibi fiillerle kullanılır.
Я знал, что он поможет. (Yardım edeceğini biliyordum.)
Not: Şüphe veya belirsizlik ifade etmek için что yerine будто kullanılabilir.
► Amaç Bağlacı: ЧТОБЫ (‘…mek için’)
(a) İstek/Gereklilik:
Я хочу, чтобы он ушёл. (Gitmesini istiyorum.)
(b) Eylemin Amacı:
Он дал мне булку, чтобы я не голодал. (Aç kalmamam için bana bir somun verdi.)
Not: Eğer iki cümlenin öznesi aynıysa, чтобы’den sonra mastar kullanılır: Она встала, чтобы встретить гостей.
► Neden Bağlaçları
| потому что | çünkü (Genellikle ana cümleden sonra) |
| благодаря тому, что | … sayesinde (olumlu sonuç) |
| из–за того, что | … nedeniyle (olumsuz sonuç) |
| так как | çünkü / -diği için (Başta veya ortada) |
► Zaman Bağlaçları
- когда: ne zaman (Когда мы слушали радио, пришли наши друзья.)
- как только: hemen sonra (Как только он прочитал письмо, он разорвал его.)
- после того, как: -den sonra
- прежде, чем: -den önce
- пока: -iken (Süreç: Пока шёл дождь, я сидел дома.)
- пока не: …-e kadar (Sınır: Я подожду, пока он не придёт.)
- с тех пор, как: …-den beri
► Şart Bağlacı: ЕСЛИ (‘Eğer’)
| Gerçek Koşul | Если ты выучил уроки, можешь смотреть телевизор. |
| Gelecek (Mantıksal) | Если он забудет, я напомню ему. |
| Gerçek Dışı Koşul | Если бы у меня была иголка, я пришил бы пуговицу. |
Not: Dolaylı sorularda “gidip gitmeyeceğimi” anlamı için если değil ли kullanılır: Я не знаю, пойду ли.
► Beklenmeyen Sonuç ve Karşılaştırma
- хотя: rağmen (Он вас примет, хотя он очень занят.)
- несмотря на то, что: gerçeğine rağmen
- как: gibi, olarak (белый, как снег).
- как будто (бы): sanki, -mış gibi (Он сидит.., как будто спит.)