Sıfat, bir ismi veya zamiri niteleyen bir konuşma parçasıdır. Çoğu Rusça sıfatın iki biçimi vardır:

Uzun biçim altı hâlin hepsinde çekilir ve nitelediği isimle hâl, cinsiyet ve sayı bakımından uyum sağlar. Kısa biçimin yalnızca dört biçimi vardır (eril, dişil, nötr tekil ve çoğul) ve çekilmez.

1. Sıfatın Uzun Biçimi

► Çekim Genel Bakış

Sıfat çekiminin dört ana kategorisi vardır:

• Sert Çekim: белый ‘beyaz’, густой ‘yoğun’.
• Yumuşak Çekim: прежний ‘eski’.
• ‘Karışık’ Çekim 1: –гий, –кий, –хий / –гой, –кой, –хой ile biten sıfatlar.
  Örn: долгий, русский, тихий, дорогой, такой, глухой.
• ‘Karışık’ Çekim 2: –жий, –чий, –ший, –щий / –жой, –шой ile biten sıfatlar.
  Örn: похожий, горячий, хороший, общий, чужой, большой.

Not: Tüm uzun biçimli sıfatlar, canlı belirtme/iyelik hâli kuralına tabidir (Eril tekil canlılar ve çoğul canlılar için: Belirtme Hâli = İyelik Hâli).

► Sert Bitişli Sıfatın Çekimi

Tip 1: Kökten vurgulu sıfatlar (Örn: белый ‘beyaz’)
Rusçadaki çoğu sıfat, белый ile aynı kalıbı takip eder.

Tip 2: Sondan vurgulu sıfatlar (Örn: густой ‘yoğun’)
Daha az sayıda sıfat bu kalıbı takip eder (больной, голубой, молодой vb.). Çekimleri, vurgu dışında, kökten vurgulu белый‘dan yalnızca eril yalın ve belirtme hâllerinde farklıdır (–ый yerine –ой).

► Yumuşak Bitişli Sıfatın Çekimi

Yumuşak bitişli sıfatın çekiminde, sert eklerin başlangıç sesli harfleri (ы, о, а, у) yumuşak eşdeğerleri (и, е, я, ю) ile değiştirilir. Örn: прежний ‘eski’.

Özel Grup: –н– ekli Zaman ve Mekan Sıfatları

• Mevsimler/Zaman: весенний, летний, осенний, зимний, утренний, вечерний, вчерашний, сегодняшний.
• Zıtlıklar: ранний–поздний, ближний–дальний, верхний–нижний, внутренний–внешний, задний–передний.
• Diğerleri: искренний, крайний, лишний, последний, синий, средний.

► Karışık Çekim Tip 1 (–г, –к, –х köklü)

–гий, –кий, –хий / –гой, –кой, –хой ile bitenler (Örn: русский, плохой).

Kural: г, к veya х’den sonra ы harfi и ile değiştirilir.

► Karışık Çekim Tip 2 (–ж, –ч, –ш, –щ köklü)

–жий, –чий, –ший, –щий / –жой, –шой ile bitenler (Örn: горячий, большой).

Kural: ж, ч, ш, щ’den sonra her zaman и (asla ы değil) gelir. O harfi yalnızca vurguluysa gelebilir.

► Sıfatın Uzun Biçiminin Kullanımları

(a) Uyum: İsimle cinsiyet, sayı ve hâl bakımından uyum sağlar.

(b) Delimitasyon (Sınırlandırma):
Мы любуемся горами, белыми от снега. (Karla beyazlamış tepelere hayranız.)

(c) Yüklem İşlevi:
Ребёнок послушный. (Çocuk itaatkardır.)

(d) ‘Olmak’ (Быть) Fiili ile Kullanım:
Geçmiş/gelecek zamanda yazılı dilde vasıta hâli tercih edilir.
Ребёнок был послушным. (Çocuk itaatkardı.)
Это решение является окончательным. (Bu karar nihaidir.)

(e) Diğer Fiillerle Kullanım:
Браслет казался недорогим. (Bilezik ucuz görünüyordu.)

► Ek Yorumlar

• Ünsüz değişikliği: г–ж (дорога-дорожный), к–ч (восток-восточная), х–ш (воздух-воздушный) vb.
• Özel sıfat türleri: мамин (annemin), –енький (küçüklük), –оватый (-msı), –истый (bolluk).
• İsimleşmiş sıfatlar: рабочий (işçi), столовая (yemek odası), мороженое (dondurma), чаевые (bahşiş). Sıfat gibi çekilirler.
• Alıntı sıfatlar: мини, фри, пик, брутто (çekimsizdirler).

2. Sıfatın Kısa Biçimi

► Oluşum

Eril uzun biçim eki atılır. Dişil (-а), nötr (-о), çoğul (-ы) eklenir.
богатый -> богат, богата, богато, богаты.

► Geçici/Kaybolan Ünlü

• –е– Ünlüsü: бедный -> беден, спокойный -> спокоен.
• –о– Ünlüsü: (к/г’den önce) близкий -> близок, долгий -> долог. (ж, ч, ш’den sonra -е olur: тяжкий -> тяжк).
• –ё– Ünlüsü: умный -> умён, хитрый -> хитёр, сильный -> силён.

► Düzensiz Kısa Biçimler

► Sıfatın Kısa Biçiminin İşlevleri

(a) Sadece Yüklem Konumu: Природа там прекрасна.

(b) Anlam Farkı: Она хорошая (iyi biri) vs Она хороша собой (güzel).

(c) Geçici Durum vs Kalıcı Durum:
Он больной (kronik hasta) vs Он болен (şu an hasta).

(d) Anlamın Sınırlandırılması: Эта страна богата нефтью. (Petrol bakımından zengin.)

(e) Boyut: Брюки узки. (Pantolon çok dar.)

(f) Kısa Biçimi Olmayanlar: –ск– ile bitenler (физический), zaman/yer sıfatları (летний), malzeme (стальной), hayvan (волчий).

3. Karşılaştırma Derecesi

► Uzun Biçim

Более (daha) + Uzun Sıfat:
более трудная задача (daha zor bir görev).
Ters karşılaştırma: Менее (daha az).

Tek Kelimelik Uzun Karşılaştırmalar:
старший (büyük), младший (küçük), больший (daha büyük), меньший (daha küçük), лучший (daha iyi), худший (daha kötü).

► Kısa Biçim Karşılaştırma (–ее / –е)

Çoğu sıfata –ее eklenir. Çekilmez.
интересный -> интереснее, умный -> умнее.

Ünsüz Değişikliği ile –е Alanlar:

• большой -> больше (daha büyük)
• маленький -> меньше (daha küçük)
• плохой -> хуже (daha kötü)
• хороший -> лучше (daha iyi)
• старый -> старше (insan)
• молодой -> моложе (daha genç)
• глубокий -> глубже
• сладкий -> слаще
• тонкий -> тоньше
• широкий -> шире
• дорогой -> дороже
• близкий -> ближе

► Karşılaştırma Yapıları

• İyelik Hâli: Он моложе меня. (Benden genç.)
• Чем Yapısı: Моя машина новее, чем его. (Onunkinden yeni.)
• Fark: На + Belirtme / В + kat. (Она на три года старше меня.)
• Ne kadar… o kadar: Чем …, тем … (Чем ниже, тем лучше.)
• Pekiştirme: намного / гораздо лучше (çok daha iyi).

4. Üstünlük Derecesi

► Standart (Самый)

Самый + Uzun Sıfat
самая богатая страна (en zengin ülke)
самое вкусное блюдо (en lezzetli yemek)

► Diğer Biçimler

• Tek Kelimelik: лучший, худший, старший.
• Yüklem Üstünlük: Эта девочка умнее всех. (Bu kız en akıllısıdır.)
• –ейший / –айший: сильнейший (en güçlü), кратчайший (en kısa).
• Resmi: наи– (наилучший), наиболее (наиболее логичное).