Paragraf 1 (Sorular 43-46)

Metin Çevirisi:
Psikolog Elizabeth Loftus 1974 yılında, insan hafızasının nasıl çalıştığına dair anlayışımızı sonsuza dek değiştiren klasik bir deney gerçekleştirdi. Loftus deneklere araba kazalarının video kayıtlarını gösterdi ve ardından arabaların hızını tahmin etmelerini istedi. Buradaki kilit nokta sorunun ifade edilişindeydi: farklı katılımcı grupları için farklı fiiller kullanıldı. Psikolog, arabaların birbirlerine hangi hızda “parçalandıklarını” (smashed) sorduğunda katılımcılar, “çarpıştıkları” (hit) fiilinin kullanıldığı duruma kıyasla çok daha yüksek bir hız bildirdiler. Dahası, bir hafta sonra “parçalandı” kelimesini duyan gruba videoda kırık bir cam görüp görmedikleri soruldu. Videoda aslında hiç kırık cam olmamasına rağmen katılımcıların üçte biri evet yanıtını verdi. Bu deney, hafızamızın geçmiş olayların kesin bir video kaydı olmadığını inandırıcı bir şekilde kanıtladı. Hafıza yeniden kurgulayıcı bir yapıya sahiptir ve yeni bilgilerin, yönlendirici soruların veya dış telkinlerin etkisi altında kolayca bozulabilir (çarpıtılabilir); bu durum görgü tanıklarının ifadelerinin güvenilirliğini ciddi şekilde şüpheye düşürmektedir.

43. Soru Çevirisi: Parçaya göre Elizabeth Loftus’un deneyi, insan hafızasının —– kanıtlamıştır.
Cevap: С) является податливой структурой, которую можно исказить с помощью наводящих слов (yönlendirici kelimelerle çarpıtılabilen esnek bir yapıya sahip olduğunu)

44. Soru Çevirisi: Metinde, “çarpıştılar” yerine “parçalandılar” fiilinin kullanımının —– belirtilmektedir.
Cevap: В) заставило испытуемых вспомнить о деталях, которых изначально не существовало (deneklerin başlangıçta var olmayan ayrıntıları hatırlamasına neden oldu)

45. Soru Çevirisi: Yazar kırık cam durumundan, beynin —– gerçeğini göstermek için bahsetmektedir.
Cevap: С) способен конструировать ложные воспоминания под влиянием формулировки вопроса (sorunun ifade ediliş şeklinin etkisi altında sahte anılar kurgulayabildiği)

46. Soru Çevirisi: Metne göre yargı sistemindeki görgü tanıklarının ifadeleri —–.
Cevap: С) могут быть непреднамеренно ошибочными из-за реконструктивной природы памяти (hafızanın yeniden kurgulayıcı doğası nedeniyle kasıtsız olarak hatalı olabilir)

Paragraf 2 (Sorular 47-50)

Metin Çevirisi:
2021’in sonlarında fırlatılan James Webb Uzay Teleskobu, insanlık tarafından şimdiye kadar yaratılmış en güçlü astronomik araç oldu. Temel olarak Evren’i görünür ışıkta gözlemleyen ünlü selefi Hubble Teleskobu’nun aksine Webb, kızılötesi aralıkta çalışmak üzere tasarlanmıştır. Bu spektrumun seçilmesi tesadüf değildir. Evrenin sürekli genişlemesi nedeniyle, milyarlarca yıl önce oluşan ilk yıldızlardan ve galaksilerden gelen ışık, uzayda yolculuk ettikçe esner (uzar) ve spektrumun kırmızı ve kızılötesi kısmına kayar (kırmızıya kayma etkisi). Bu zayıf ısı radyasyonunu yakalamak için teleskobun kendisinin inanılmaz derecede soğuk olması gerekir. Bu nedenle devasa bir güneş kalkanı ile donatılmış ve Dünya’dan bir buçuk milyon kilometre uzaklıktaki L2 Lagrange noktasına bir yörüngeye yerleştirilmiştir. Kızılötesi görüş, Webb’in sadece Evrenin en uzak geçmişine bakmasına değil, aynı zamanda Hubble’ın göremediği, yeni gezegenlerin oluştuğu yoğun kozmik toz bulutlarının arasından içeri nüfuz etmesine de olanak tanır.

47. Soru Çevirisi: Parçada James Webb Uzay Teleskobu’nun —– için özel olarak tasarlandığı belirtilmektedir.
Cevap: С) улавливать инфракрасное излучение, исходящее от самых древних объектов во Вселенной (Evrendeki en eski nesnelerden yayılan kızılötesi radyasyonu yakalamak)

48. Soru Çevirisi: Metne göre, “kırmızıya kayma” olgusu —– yol açar.
Cevap: А) свет от древних звезд по пути к Земле переходит в инфракрасную часть спектра (Dünya’ya giden yolda antik yıldızlardan gelen ışığın spektrumun kızılötesi kısmına geçmesi)

49. Soru Çevirisi: Parçadan Webb teleskobunun L2 Lagrange noktasına yerleştirilmesinin, —– için gerekli olduğu anlaşılmaktadır.
Cevap: В) аппарат оставался достаточно холодным для фиксации слабого теплового излучения (aracın zayıf ısı radyasyonunu (ışınımını) tespit edebilecek kadar soğuk kalması)

50. Soru Çevirisi: Parçaya göre, Hubble teleskobunun aksine yeni cihazın kızılötesi görüşü —–.
Cevap: В) дает возможность видеть сквозь густые пылевые облака процесс зарождения планет (yoğun toz bulutlarının arasından gezegenlerin oluşum sürecini görme fırsatı verir)

Paragraf 3 (Sorular 51-54)

Metin Çevirisi:
Uzun süre boyunca biyologlar, Dünya üzerindeki her türlü yaşamın varlığının kesinlikle güneş ışığına ve fotosentez sürecine bağlı olduğuna inandılar. Ancak 1977 yılında, denizaltı aracı “Alvin” ile yapılan bir keşif gezisi biyolojinin temellerini tamamen altüst eden bir keşif yaptı. İki buçuk kilometreden daha derinlerde, zifiri karanlık ve muazzam basınç koşullarında araştırmacılar, derin deniz jeotermal kaynaklarının (siyah içiciler olarak da bilinirler) etrafında gelişen yaşam vahaları buldular. En büyük sürpriz ise ne ağzı ne de midesi olan dev tüp solucanları “riftia” idi. Bu eşsiz ekosistemin temelinin kemosentez süreci olduğu anlaşıldı. Solucanların içinde yaşayan simbiyotik bakteriler, yer kabuğundaki çatlaklardan yayılan zehirli hidrojen sülfürü kullanarak bunu besin maddelerine dönüştürüyorlardı. Bu keşif, yaşamın güneş enerjisinin hiçbir katkısı olmadan da zorlu koşullarda gelişebileceğini göstermiştir. Bu gerçek astrobiyologlara, Jüpiter’in uydularındaki buz altı okyanuslarda da benzer ekosistemlerin var olabileceği konusunda ciddi bir umut verdi.

51. Soru Çevirisi: Parçaya göre, Alvin denizaltısı kullanılarak 1977 yılında yapılan keşif —–.
Cevap: С) продемонстрировало, что богатые живые экосистемы могут существовать в полной темноте (zengin canlı ekosistemlerin zifiri karanlıkta var olabileceğini gösterdi)

52. Soru Çevirisi: Metinde kemosentez sürecinin —– belirtilmektedir.
Cevap: С) осуществляется благодаря бактериям, перерабатывающим токсичный сероводород (toksik hidrojen sülfürü işleyen bakteriler sayesinde gerçekleşir)

53. Soru Çevirisi: Parçadan dev tüp solucanlarının —– sonucuna varılabilir.
Cevap: А) выживают благодаря симбиозу с бактериями, так как лишены обычных органов пищеварения (normal sindirim organlarından yoksun oldukları için bakterilerle ortak yaşam sayesinde hayatta kaldıkları)

54. Soru Çevirisi: Parçaya göre, derin deniz jeotermal kaynaklarının ekosistemlerinin incelenmesi —–.
Cevap: D) расширило представления ученых о том, где во Вселенной стоит искать потенциальную жизнь (bilim insanlarının Evrende potansiyel yaşamın nerede aranması gerektiğine dair fikirlerini genişletti)