Paragraf 1 (Sorular 43-46)

Metin Çevirisi:
On yıllar boyunca popüler kültürde dinozorlar, görsel olarak günümüz kertenkelelerini andıran devasa pullu sürüngenler olarak tasvir edilmiştir. Ancak 20. yüzyılın sonları ve 21. yüzyılın başlarında Çin’in Liaoning eyaletinde yapılan paleontolojik buluntular bu algıyı kökünden değiştirmiştir. Ünlü Tyrannosaurus’un (T-Rex) en yakın akrabaları da dahil olmak üzere, tüylerle kaplı birçok teropod dinozor türünün fosilleri keşfedilmiştir. En şaşırtıcı olan şey ise tüylerin başlangıçta uçmakla hiçbir ilgisinin olmamasıydı. İlk tüylü örtüler aerodinamik özelliklere sahip olmayan basit bir tüydü (havdı). Paleontologlar, bu ince (havlı) tüylerin evrim sırasında ısı yalıtımı sağlamak ve sıcakkanlı dinozorların sabit bir vücut ısısını korumalarına yardımcı olmak için ortaya çıktığına inanmaktadır. Diğer hipotezler ise parlak tüylerin çiftleşme eşlerini cezbetmek veya kamuflaj için kullanılmış olabileceğini öne sürmektedir. Uçma yeteneği çok daha sonraları, tek bir amaç için ortaya çıkan biyolojik bir özelliğin daha sonra tamamen yeni bir işlev için kullanılması süreci olan “ekzaptasyon” (dışa uyum) olarak gelişmiştir.

43. Soru Çevirisi: Parçaya göre, Çin’in Liaoning eyaletindeki paleontolojik buluntular —– kanıtlamıştır.
Cevap: С) некоторые виды динозавров имели оперение, что разрушило стереотипы об их облике (bazı dinozor türlerinin tüylere sahip olduğunu ve bunun onların görünüşleriyle ilgili stereotipleri yıktığını)

44. Soru Çevirisi: Metinde, dinozorlardaki erken dönem ince tüylerin —– bahsedilmektedir.
Cevap: В) не предназначались для полета, а скорее всего служили для сохранения тепла (uçmak için tasarlanmamış, daha ziyade muhtemelen ısıyı korumaya hizmet etmiş olmasıdır)

45. Soru Çevirisi: Parçaya göre “ekzaptasyon” evrimsel kavramı —– anlamına gelir.
Cevap: В) биологическая черта, созданная для определенных целей, начинает выполнять иную задачу (belirli amaçlar için yaratılmış biyolojik bir özelliğin farklı bir görevi yerine getirmeye başlaması)

46. Soru Çevirisi: Aşağıdaki başlıklardan hangisi bu parça için en uygundur?
Cevap: Е) Пернатые динозавры и истинная эволюция перьев (Tüylü dinozorlar ve tüylerin gerçek evrimi)

Paragraf 2 (Sorular 47-50)

Metin Çevirisi:
Uzun süre boyunca bilim camiasında Neandertallerin yalnızca ilkel homurtular aracılığıyla iletişim kurdukları ve gırtlaklarının (ses tellerinin) yüksekte konumlanması nedeniyle açık ve anlaşılır bir konuşma yeteneğine sahip olmadıkları görüşü hakimdi. Ancak 1989 yılında İsrail’deki Kebara mağarasında yapılan bir keşif, antropologları bu teoriyi yeniden gözden geçirmeye zorladı. Bilim insanları, şekli modern insanın kemiğiyle neredeyse tamamen aynı olan bir Neandertal dil kemiği (hyoid bone) keşfettiler. Dil kasları bu kemiğe bağlandığı için bu minik kemik sesletimde (artikülasyonda) kilit bir rol oynamaktadır. Dahası, paleogenetik araştırmalar Neandertallerin, insan vücudunda dili kullanma yeteneğinden sorumlu olan FOXP2 genine sahip olduğunu göstermiştir. Kafatasının yapısal özellikleri nedeniyle sesleri muhtemelen Homo sapiens’inkinden daha yüksek ve keskin olsa da, anatomik veriler Neandertallerin konuşmak için fiziksel yeteneğe sahip olduğunu göstermektedir. Araç-gereçlerinin (aletlerinin) karmaşıklığı ve cenaze ritüellerinin varlığı da bu tür bilgileri aktarmak için gelişmiş bir iletişim sistemine ihtiyaç duyduklarını doğrulamaktadır.

47. Soru Çevirisi: Parçaya göre, bilim insanları arasında uzun süredir Neandertallerin —– yönünde bir görüş hakimdi.
Cevap: В) не могли артикулировать сложные звуки из-за анатомических особенностей гортани (gırtlaklarının anatomik özellikleri nedeniyle karmaşık sesleri telaffuz (artiküle) edemedikleri)

48. Soru Çevirisi: Metinde, 1989 yılında İsrail’de dil kemiğinin (hyoid kemiğinin) keşfedilmesinin —– belirtilmektedir.
Cevap: С) продемонстрировало анатомическую готовность неандертальцев к членораздельной речи (Neandertallerin anlaşılır konuşma için anatomik olarak hazır olduklarını gösterdiği)

49. Soru Çevirisi: Parçadan FOXP2 geninin —– sonucuna varılabilir.
Cevap: С) играет жизненно важную роль в формировании и использовании речевых навыков (konuşma becerilerinin oluşumunda ve kullanımında hayati bir rol oynadığı)

50. Soru Çevirisi: Metinde Neandertallerin entelektüel gelişimiyle ilgili olarak onların —– belirtilmektedir.
Cevap: В) имели сложные погребальные ритуалы, что указывает на потребность в развитой речи (gelişmiş konuşma ihtiyacına işaret eden karmaşık cenaze ritüellerine sahip oldukları)

Paragraf 3 (Sorular 51-54)

Metin Çevirisi:
Kuantum dolanıklığı, mikro dünyanın fiziğindeki en paradoksal (çelişkili) olgulardan biridir. Bu, iki parçacığın öyle bir şekilde birbirine bağlı hale gelmesi ve aralarındaki mesafe ne olursa olsun, birinin durumundaki bir değişikliğin diğerinin durumuna anında yansıması olgusudur. Albert Einstein uzun süre bu olgunun gerçekliğine inanmayı reddetmiş ve bunu “uzaktan ürkütücü eylem” (spooky action at a distance) olarak adlandırmıştır. Einstein’ın şüpheciliğinin nedeni, bilginin anlık (ışınlanarak) aktarımının kendi görelilik teorisi tarafından belirlenen temel ışık hızı sınırını ihlal ediyor gibi görünmesiydi. Ancak 1960’lardan itibaren John Bell’in teorik hesaplamaları ve ardından Alain Aspect’in parlak deneyleri kuantum dolanıklığının gerçekten var olduğunu kanıtladı. Bugün bu olgu sadece felsefi bir tartışma konusu olmaktan çıkmış ve çığır açan teknolojilerin temelini oluşturmuştur. Kuantum dolanıklık ilkesi, kuantum bilgisayarların ve yakın gelecekte bilgisayar korsanları (hackerlar) tarafından kesinlikle kırılamayacak (hacklenemeyecek) iletişim kanalları yaratmayı vaat eden kuantum kriptografinin geliştirilmesinin temelidir.

51. Soru Çevirisi: Parçaya göre kuantum dolanıklık olgusu —– ibarettir.
Cevap: В) две частицы остаются неразрывно связанными, влияя друг на друга мгновенно на любом расстоянии (iki parçacığın ayrılmaz bir şekilde bağlı kalması ve her mesafeden anında birbirini etkilemesidir)

52. Soru Çevirisi: Metinden Albert Einstein’ın kuantum dolanıklığını “uzaktan ürkütücü eylem” olarak adlandırmasının nedeninin —– olduğu anlaşılmaktadır.
Cevap: С) феномен, казалось, противоречил ограничениям скорости, установленным теорией относительности (olgunun, görelilik teorisi tarafından belirlenen hız sınırlarıyla çelişiyor gibi görünmesiydi)

53. Soru Çevirisi: Parçada, Einstein’ın ilk baştaki şüphelerinin aksine, modern deneylerin —– iddia edilmektedir.
Cevap: В) доказали реальность запутанности и открыли путь к её практическому технологическому применению (dolanıklığın gerçekliğini kanıtladığı ve pratik teknolojik uygulamalarının önünü açtığı)

54. Soru Çevirisi: Metnin yazarı kuantum kriptografisiyle ilgili olarak onun —– belirtmektedir.
Cevap: С) обещает обеспечить создание коммуникационных систем с совершенной защитой от взлома (bilgisayar korsanlığına (hacklenmeye) karşı kusursuz bir korumaya sahip iletişim sistemlerinin oluşturulmasını vaat etmesidir)