Paragraf 1 (Sorular 43-46)

Metin Çevirisi:
Orman tabanının altında, biyologların sıklıkla “Wood Wide Web” (orman internet ağı) olarak adlandırdığı inanılmaz derecede karmaşık bir iletişim ağı gizlidir. Mikorizal mantarlar bu sistemde merkezi bir rol oynamaktadır. Onların incecik iplikleri olan miselyum, ağaçların köklerini sararak ortakyaşamsal (simbiyotik) bir ittifak oluşturur. Bu birliğin kuralları bilim insanlarına basit görünüyordu: ağaç fotosentez yoluyla elde ettiği karbonhidratları mantara verirken, karşılığında mantarın topraktan daha kolay çıkarabildiği su ve mineralleri alırdı. Ancak Kanadalı ekolog Suzanne Simard mikorizal ağın işlevlerinin çok daha geniş olduğunu kanıtladı. Ağaçlar bu mantar altyapısını iletişim ve karşılıklı yardımlaşma için kullanmaktadır. Yaşlı ve güçlü ağaçların (“ana ağaçlar” olarak adlandırılır) miselyum aracılığıyla, gölgede büyüyen ve ışık eksikliğinden muzdarip genç fidanlara ihtiyaç fazlası besinleri pompaladığı ortaya çıkmıştır. Dahası, bir ağaç zararlı böcekler tarafından saldırıya uğrarsa, mantar ağı aracılığıyla kimyasal alarm sinyalleri gönderebilir. Bu sinyali alan komşu ağaçlar önceden koruyucu toksinler üretmeye başlar. Bu keşif, ormanın sadece acımasız bir rekabet alanı olduğu yönündeki eski dogmayı sonsuza dek yıktı.

43. Soru Çevirisi: Metne göre, mantarlar ve ağaçlar arasındaki simbiyoz —– ibarettir.
Cevap: В) грибы поставляют деревьям минералы и воду, забирая взамен произведенные углеводы (mantarların, üretilen karbonhidratları alarak ağaçlara mineral ve su sağlamasıdır)

44. Soru Çevirisi: Parçadan, mikorizal ağ üzerinden gönderilen kimyasal alarm sinyallerinin —– anlaşılmaktadır.
Cevap: В) стимулируют другие деревья готовиться к атаке и вырабатывать защитные вещества (diğer ağaçları saldırıya hazırlanmaya ve koruyucu maddeler üretmeye teşvik eder)

45. Soru Çevirisi: Metne göre ormana bakış açısındaki bilimsel değişimin özü, ormanın —– anlaşılmasında yatmaktadır.
Cevap: А) больше не рассматривается как место жесткой борьбы, а является системой сотрудничества (artık şiddetli bir mücadele yeri olarak görülmemesi, bir işbirliği sistemi olmasıdır)

46. Soru Çevirisi: Parçadaki “ana ağaçlar” terimi —– ağaçları ifade etmektedir.
Cevap: D) делятся своими излишками питательных ресурсов с более слабыми и молодыми деревьями (ihtiyaç fazlası besin kaynaklarını daha zayıf ve genç ağaçlarla paylaşan)

Paragraf 2 (Sorular 47-50)

Metin Çevirisi:
Aksolotl (Meksika semenderi), yalnızca Mexico City yakınlarındaki Xochimilco göl kompleksinde yaşayan eşsiz bir amfibidir. Bu canlının asıl özelliği neoteni olgusunda yatmaktadır: aksolotl yetişkin formuna hiç dönüşmeden cinsel olgunluğa erişip çoğalabilir; ömrünün sonuna kadar dış solungaçlarını ve sucul yaşam tarzını korur. Ancak tüm dünyadaki bilim insanlarının asıl ilgisini aksolotlun olağanüstü yenilenme (rejenerasyon) yeteneği çekmektedir. Amfibi bir uzvunu kaybederse, yara dokusu bile oluşturmadan sadece birkaç hafta içinde onu yeniden büyütebilir. Dahası, aksolotllar omurilik, kalp ve hatta beynin bir kısmındaki hasarlı bölgeleri bile yenileyebilirler. 2018 yılında uluslararası bir araştırmacı grubu, insan genomundan on kat daha büyük olduğu ortaya çıkan aksolotlun genomunu başarıyla deşifre etti. Aksolotl varoluşunun paradoksu şudur ki, milyonlarca amfibi dünya çapında bilimsel laboratuvarlarda ve ev akvaryumlarında başarıyla yaşarken, vahşi doğada tamamen yok olma eşiğindedirler. Xochimilco sularının kirlenmesi ve bölgeye getirilen agresif balık türleri onların popülasyonunu neredeyse yok etmiştir.

47. Soru Çevirisi: Metne göre, aksolotldaki neoteni durumu —– şeklinde kendini gösterir.
Cevap: С) остаётся на личиночной стадии с жабрами всю жизнь, но при этом способен размножаться (hayatı boyunca solungaçlarıyla larva aşamasında kalması, ancak aynı zamanda çoğalabilmesidir)

48. Soru Çevirisi: Aksolotlun metinde açıklanan yenilenme yeteneği, onun —– anlamına gelir.
Cevap: В) способен полностью восстанавливать сложные органы, такие как спинной и головной мозг (omurilik ve beyin gibi karmaşık organları tamamen iyileştirebilmesidir)

49. Soru Çevirisi: Metinde, aksolotlun varoluşundaki paradoksun onun —– gerçeğinde yattığı belirtilmektedir.
Cevap: С) практически исчез в своей естественной среде, однако массово процветает в неволе (doğal ortamında neredeyse yok olmuşken, esaret altında kitlesel olarak gelişmesidir)

50. Soru Çevirisi: Metinde aksolotl genomuna ilişkin olarak onun —– iddia edilmektedir.
Cevap: В) ровно в десять раз превосходит по своим размерам геном обычного человека (boyut olarak sıradan bir insanın genomundan tam on kat daha büyük olduğu)

Paragraf 3 (Sorular 51-54)

Metin Çevirisi:
Panteon gibi antik Roma mimari şaheserleri yaklaşık iki bin yıldır ayaktayken, modern beton yapılar birkaç on yıl sonra çökmeye başlamaktadır. Uzun süre boyunca bilim insanları Roma betonunun dayanıklılığının sırrının sadece volkanik kül kullanımında yattığına inanıyorlardı. Ancak Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) tarafından yakın zamanda yapılan araştırmalar, “kireç parçacıkları” olarak bilinen ve küçük beyaz kırıklar şeklinde olan başka bir kilit unsuru ortaya çıkardı. Daha önce bunların harcın kötü karıştırılmasının bir işareti olduğu düşünülürdü, ancak Romalıların sönmemiş kireçle “sıcak karıştırma” teknolojisi uyguladıkları ortaya çıktı. Bu teknoloji betona inanılmaz bir kendi kendini onarma yeteneği kazandırmıştır. Roma betonunda mikro çatlaklar oluştuğunda içlerine yağmur suyu girer. Bu su kireç parçacıklarıyla kimyasal bir reaksiyona girerek daha sonra kristalleşen, çatlağı dolduran ve genişlemesini önleyen bir çözelti (harç) oluşturur. Kendi kendini onaran beton üretimi, onarımlarla ilişkili sera gazı emisyonlarını önemli ölçüde azaltabileceğinden günümüzde mühendisler bu reçeteyi yeniden oluşturmaya çalışmaktadır.

51. Soru Çevirisi: Parçaya göre Antik Roma betonunun modern betondan temel farkı, —–.
Cevap: С) обладает уникальной химической способностью самостоятельно залечивать образовавшиеся микротрещины (oluşan mikro çatlakları kendi kendine iyileştirme gibi eşsiz bir kimyasal yeteneğe sahip olmasıdır)

52. Soru Çevirisi: Parçada antik betondaki kireç parçacıklarının —– iddia edilmektedir.
Cevap: А) долгое время ошибочно воспринимались учеными как результат плохой технологии смешивания (uzun süre boyunca bilim insanları tarafından hatalı bir karıştırma teknolojisinin sonucu olarak yanlış algılanmıştır)

53. Soru Çevirisi: Parçadan, günümüzde Antik Roma beton formülünün başarılı bir şekilde yeniden yaratılmasının —– sonucuna varılabilir.
Cevap: В) могло бы оказать крайне положительное влияние на экологическую ситуацию на планете (gezegendeki ekolojik durum üzerinde son derece olumlu bir etki yaratabilir)

54. Soru Çevirisi: Aşağıdaki başlıklardan hangisi bu parça için en uygundur?
Cevap: В) Секрет самовосстанавливающегося римского бетона (Kendi kendini onaran Roma betonunun sırrı)