Paragraf 1: Antikythera Mekanizması (Sorular 43-46)

Metin Çevirisi:
1901’de, Yunanistan’ın küçük Antikythera adası yakınlarında bir fırtınadan sığınan sünger avcıları, denizin dibinde antik bir geminin kalıntılarını keşfettiler. Birçok mermer heykel ve amforanın arasında, başlangıçta pek dikkat çekmeyen kireçtaşı kaplı şekilsiz bir bronz parçası bulundu. Ancak aylar sonra, parça bölündüğünde, arkeologlar içeride dişliler ve kadranlar fark ettiler. “Antikythera Mekanizması” adı verilen bu eser, tarihçilerin Antik Yunanistan’ın teknolojik gelişmişlik düzeyi hakkındaki fikirlerini altüst etti. MÖ 2. yüzyıla tarihlenen cihaz, ahşap bir kasa içine yerleştirilmiş en az 30 bronz dişliden oluşuyordu. Bilim insanları onlarca yıl boyunca asıl amacını anlayamadılar ve ancak 21. yüzyılın başlarında modern röntgen tomografisinin ortaya çıkmasıyla mekanizmanın içine bakmak mümkün oldu. Bunun, gök cisimlerinin hareketlerini hesaplamak için tasarlanmış tarihteki ilk analog bilgisayar olduğu ortaya çıktı. Mekanizma, güneş ve ay tutulmalarını şaşırtıcı bir doğrulukla tahmin edebiliyor ve o zamanlar bilinen beş gezegenin yörüngelerini gösterebiliyordu. İlginçtir ki, Avrupa’da mekanik kule saatlerinin ortaya çıkmasına kadar, sonraki bin beş yüz yıl boyunca dünyada bu karmaşıklıkta hiçbir şey yaratılmamıştır.

43. Soru Çevirisi: Metne göre Antikythera mekanizması —–.
Cevap: В) предназначался для вычисления траекторий движения известных в то время небесных тел (o zamanlar bilinen gök cisimlerinin hareket yörüngelerini hesaplamak için tasarlanmıştı)

44. Soru Çevirisi: Parçadan, modern röntgen tomografisinin kullanımının —– sonucuna varılabilir.
Cevap: Е) дало возможность исследователям наконец разгадать истинные функции данного артефакта (araştırmacıların nihayet bu eserin gerçek işlevlerini çözmelerine olanak sağladı)

45. Soru Çevirisi: Parçada, Antikythera mekanizmasının yaratılmasından sonraki bin beş yüz yıl boyunca —– belirtilmektedir.
Cevap: D) ни одна цивилизация не смогла создать столь же сложного технического устройства (hiçbir medeniyet bu kadar karmaşık bir teknik cihaz yaratamadı)

46. Soru Çevirisi: Aşağıdaki başlıklardan hangisi bu parça için en uygundur?
Cevap: А) Первый аналоговый компьютер античности (Antik çağın ilk analog bilgisayarı)

Paragraf 2: Stanford Lokum Deneyi (Sorular 47-50)

Metin Çevirisi:
1960’ların sonlarında, Stanford Üniversitesi’nden psikolog Walter Mischel bilim tarihine “lokum deneyi” olarak geçen bir dizi araştırma yürüttü. Bilim insanının amacı, okul öncesi çocuklarda hazzı erteleme mekanizmalarını incelemekti. Deney sırasında çocuk, masanın üzerinde bir lokum, kurabiye veya şekerin bulunduğu boş bir odaya getiriliyordu. Araştırmacı 15 dakikalığına dışarı çıkması gerektiğini ve eğer çocuk o dönene kadar ikramı yemezse bir tane daha alacağını açıklıyordu. Aksi takdirde, ikramı hemen yiyebilir ama ikincisini alamazdı. Sonuçlar, çocukların sadece üçte birinin çeşitli stratejiler (dikkatlerini dağıtmak için yüzlerini çevirdiler, gözlerini kapattılar veya şarkı söylediler) kullanarak yetişkinin dönmesini bekleyebildiğini gösterdi. En ilginç veriler, araştırmacıların büyüyen katılımcıların izini sürdüğü on yıllar sonra elde edildi. Çocukluklarında öz denetim yeteneği gösterenlerin, ergenlik ve yetişkinlik dönemlerinde daha yüksek akademik başarıya sahip oldukları ve stresle daha iyi başa çıktıkları ortaya çıktı. Ancak, yakın zamanda tekrarlanan araştırmalar, çocuğun bekleme yeteneğinin ailesinin sosyoekonomik durumundan güçlü bir şekilde etkilendiğini gösterdi: fakir ailelerden gelen çocuklar lokumu daha sık hemen yiyorlardı.

47. Soru Çevirisi: Metne göre “lokum deneyinin” temel amacı —– idi.
Cevap: D) исследование способности детей дошкольного возраста откладывать получение удовольствия (okul öncesi çocukların hazzı erteleme yeteneğinin incelenmesi)

48. Soru Çevirisi: Metinde bahsedilen son araştırmaların sonuçlarına göre, —–.
Cevap: С) на умение ребёнка ждать второго лакомства влияет финансовое положение его семьи (çocuğun ikinci ikramı bekleme yeteneği, ailesinin mali durumundan etkilenir)

49. Soru Çevirisi: Parçadan, ilk deneyde dayanıklılık gösteren çocukların —– sonucuna varılabilir.
Cevap: Е) продемонстрировали более высокую устойчивость к стрессовым ситуациям в дальнейшем (gelecekte stresli durumlara karşı daha yüksek bir direnç gösterdiler)

50. Soru Çevirisi: Metne göre, deney sırasındaki çocukların davranışları —– ile karakterize ediliyordu.
Cevap: А) прибегали к различным хитростям, чтобы заставить себя не смотреть на угощение (kendilerini ikrama bakmamaya zorlamak için çeşitli hilelere başvurdular)

Paragraf 3: Voyager-1 Uzay Aracı (Sorular 51-54)

Metin Çevirisi:
1977 yılında NASA tarafından fırlatılan Voyager-1 uzay aracı, insan yapımı olup Dünya’ya en uzak olan nesnedir. Başlangıçta ana görevi Jüpiter ve Satürn’ü incelemekti, ancak bu görevin başarıyla tamamlanmasının ardından araç Güneş Sistemi’nin eteklerine doğru yolculuğuna devam etti. 2012 yılında tarihi bir olay gerçekleşti: sensörlerden gelen veriler Voyager-1’in güneş rüzgarı ve manyetik alanlardan oluşan ve gezegenlerimizi kozmik radyasyondan koruyan devasa bir “balon” olan heliosferi terk ettiğini gösterdi. Bilim insanları, yıldızlararası uzaya geçişi, aracı çevreleyen plazmanın yoğunluğundaki keskin bir değişiklik sayesinde kaydettiler. Heliosferin içinde parçacıklar ağırlıklı olarak Güneş’ten gelir, ancak sınırlarının ötesinde, antik süpernova patlamalarının fırlattığı yıldızlararası ortam parçacıkları baskındır. Araç Dünya’dan çok büyük bir mesafede olmasına rağmen, paha biçilmez bilimsel veriler göndermeye devam etmektedir. Yerleşik sistemlerin gücü, kapasitesi her yıl düşen radyoizotop termoelektrik jeneratörü ile sağlanmaktadır. NASA mühendisleri, enerji tasarrufu yapmak ve Voyager’ın hizmet ömrünü en azından içinde bulunduğumuz on yılın sonuna kadar uzatmak için ikincil cihazları kademeli olarak kapatmak zorundalar.

51. Soru Çevirisi: Parçada Voyager-1 uzay aracının —– belirtilmektedir.
Cevap: Е) стал первым объектом земного происхождения, который покинул пределы гелиосферы (heliosferin sınırlarını terk eden Dünya kökenli ilk nesne oldu)

52. Soru Çevirisi: Metne göre, Voyager-1’in yıldızlararası uzaya çıkışı —– sayesinde tespit edilmiştir.
Cevap: А) значительному скачку плотности плазмы, окружающей космический аппарат (uzay aracını çevreleyen plazma yoğunluğundaki önemli bir sıçramaya)

53. Soru Çevirisi: Metinden, NASA mühendislerinin Voyager-1’deki bazı aletleri kapattığı, çünkü —– sonucuna varılabilir.
Cevap: С) мощность источника питания аппарата со временем неуклонно снижается (aracın güç kaynağının kapasitesinin zamanla sürekli azalması)

54. Soru Çevirisi: Aşağıdaki seçeneklerden hangisi metnin ana fikrini en iyi yansıtmaktadır?
Cevap: D) Историческое путешествие «Вояджера-1» и его выход за пределы Солнечной системы (Voyager-1’in tarihi yolculuğu ve Güneş Sistemi’nin ötesine geçişi)