Paragraf 1: Rosetta Taşı ve Hiyerogliflerin Gizemi (Sorular 43-46)

Metin Çevirisi:
1799’da Napolyon’un Mısır seferi sırasında, Rosetta şehri yakınlarında siper kazan Fransız askerleri, anlaşılmaz yazılarla kaplı devasa siyah bazalt bir levhaya tesadüfen rastladılar. Tarihe Rosetta Taşı olarak geçen bu eser, yüzyıllardır bilim insanlarını şaşkına çeviren antik Mısır hiyerogliflerinin gizemini çözmenin anahtarı oldu. Buluntunun benzersizliği, taşın üzerine MÖ 196 yılında Mısırlı rahipler tarafından yayımlanan aynı teşekkür kararnamesinin üç farklı şekilde: Mısır hiyeroglifleri, demotik yazı (Mısırlıların günlük dili) ve Antik Yunanca kazınmış olmasında yatıyordu. Antik Yunanca tarihçiler tarafından iyi bilindiği için metnin içeriğini okuyabildiler. Ancak Yunanca kelimelerin hiyerogliflerle eşleştirilmesi yirmi yıldan fazla sürdü. Ancak 1822’de Fransız doğubilimci Jean-François Champollion gerçek bir atılım gerçekleştirdi. Kıpti dili (Antik Mısır dilinin geç bir torunu) bilgisine dayanarak, hiyerogliflerin daha önce düşünüldüğü gibi her zaman tam kelimeleri veya kavramları ifade etmediğini tahmin etti. Onlar tekil sesleri de iletebiliyorlardı. Bu keşif modern Mısır biliminin temellerini attı.

43. Soru Çevirisi: Parçaya göre Rosetta Taşı’nın tarihi değeri —– gerçeğinde yatmaktadır.
Cevap: С) позволил лингвистам разгадать секрет египетской письменности благодаря параллельному переводу (paralel çeviri sayesinde dilbilimcilerin Mısır yazısının sırrını çözmelerine olanak sağladı)

44. Soru Çevirisi: Parçada altı çizili olan “Onlar” (Они) zamiri —– ifade etmektedir.
Cevap: В) египетским иероглифам (Mısır hiyerogliflerine)

45. Soru Çevirisi: Metinden, Jean-François Champollion’un keşfinden önce bilim insanlarının —– sonucuna varılabilir.
Cevap: А) ошибочно полагали, что иероглифы несут в себе исключительно смысловое, а не звуковое значение (hiyerogliflerin ses (fonetik) anlamından ziyade yalnızca anlamsal bir değer taşıdığına yanlışlıkla inandılar)

46. Soru Çevirisi: Metinden, Rosetta Taşı’nın yaratılışının ve deşifre edilmesinin, onun —– olmasıyla öne çıktığı (farklılaştığı) anlaşılmaktadır.
Cevap: В) содержал один и тот же благодарственный указ, написанный тремя разными способами (üç farklı şekilde yazılmış aynı teşekkür kararnamesini içeriyordu)

Paragraf 2: Fleming ve Penisilin Zaferi (Sorular 47-50)

Metin Çevirisi:
İskoç bakteriyolog Alexander Fleming’in 1928’de penisilini keşfetmesi, 20. yüzyıl tıbbının en büyük zaferlerinden biri olarak kabul ediliyor. Penicillium notatum küf mantarının Petri kabına kazara düştüğünü ve stafilokok kolonilerini yok ettiğini fark eden Fleming, antibiyotik çağını açtı. Bu ilaçlar İkinci Dünya Savaşı sırasında milyonlarca hayat kurtardı ve bakteriyel enfeksiyonların tedavisine yaklaşımı sonsuza dek değiştirdi. Ancak Fleming’in kendisi 1945’teki Nobel dersinde bir tehlikeye karşı uyardı: penisilin küçük dozlarda veya çok sık kullanılırsa bakteriler ona karşı direnç geliştirecekti. Bugün bu tahmin korkutucu bir gerçeklik haline geldi. Antibiyotiklerin tamamen etkisiz kaldığı yaygın viral soğuk algınlıklarında yaygın ve çoğu zaman gereksiz yere reçete edilmeleri ve ayrıca hayvanların büyümesini hızlandırmak için tarımda kitlesel kullanımları “süper bakterilerin” ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu mikroorganizmalar mutasyona uğramıştır ve artık standart tedaviye yanıt vermemektedir. Dünya Sağlık Örgütü alarm veriyor: antibiyotik tüketimi azaltılmazsa insanlık antibiyotik öncesi çağa geri dönebilir.

47. Soru Çevirisi: Metne göre, Fleming’in Petri kabında küf mantarının ortaya çıkması —–.
Cevap: С) стало случайностью, повлёкшей за собой грандиозный прорыв в медицине (tıpta muazzam bir atılıma yol açan bir tesadüf oldu)

48. Soru Çevirisi: Metne göre, “süper bakterilerin” ortaya çıkmasının ana nedeni —–.
Cevap: В) антибиотики используются не по назначению в медицине и широко применяются в животноводстве (antibiyotiklerin tıpta amacı dışında kullanılması ve hayvancılıkta yaygın olarak uygulanmasıdır)

49. Soru Çevirisi: Fleming’in tahminine dayanarak, onun —– kesinlikle söylenebilir.
Cevap: В) осознавал, что неправильное применение лекарства приведёт к выработке устойчивости у бактерий (ilacın yanlış kullanımının bakterilerde direnç gelişimine yol açacağının farkındaydı)

50. Soru Çevirisi: Aşağıdaki başlıklardan hangisi parçanın özünü en iyi şekilde yansıtmaktadır?
Cevap: Е) От триумфа пенициллина до угрозы резистентности бактерий (Penisilinin zaferinden bakteri direnci tehdidine)

Paragraf 3: Ölüdeniz Anomalisi ve Ekolojik Kriz (Sorular 51-54)

Metin Çevirisi:
İsrail ile Ürdün sınırında yer alan Ölüdeniz, gezegendeki en şaşırtıcı doğal anomalilerden biridir. Kıyısı, dünya okyanus seviyesinin 430 metre altındadır ve bu bölgeyi Dünya üzerindeki en alçak kara parçası yapmaktadır. Bu kapalı (dışarıya akıntısı olmayan) gölün temel özelliği, normal deniz suyunun tuzluluğunu neredeyse on kat aşan yaklaşık %34’lük aşırı yüksek tuzluluğudur. Minerallerin bu konsantrasyonu nedeniyle suda ne balık ne de alg hayatta kalabilir, bu nedenle “Ölü” adı verilmiştir. Ancak son araştırmalar gölün yaşamdan tamamen yoksun olmadığını göstermiştir: bazı ekstremofil bakteri ve mantar türleri burada yaşamaktadır. Ne yazık ki, bu eşsiz su kütlesi yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Su seviyesi her yıl yaklaşık bir metre düşmektedir. Bu ekolojik krizin ana nedeni insan faaliyetlerinde yatmaktadır. Yüzyıllardır denizi besleyen Şeria Nehri’nin suları bugün tarım ihtiyaçları ve halka içme suyu sağlamak için toplu olarak başka yönlere yönlendirilmektedir. Suyun çekilmesi, kıyıda yolları tahrip eden tehlikeli düdenlerin (karstik obrukların) oluşmasına neden olmaktadır.

51. Soru Çevirisi: Parçaya göre “Ölüdeniz” adı —– ile bağlantılıdır.
Cevap: С) высокая концентрация соли исключает существование в нём рыб и растений (yüksek tuz konsantrasyonu içinde balıkların ve bitkilerin yaşamasını imkansız kılar)

52. Soru Çevirisi: Parçadan, Ölüdeniz’deki su seviyesindeki hızlı düşüşün ana nedeninin —– olduğu anlaşılmaktadır.
Cevap: D) вмешательство человека, в том числе отвод вод питающей его реки Иордан (insan müdahalesi, özellikle de onu besleyen Şeria Nehri’nin sularının yönlendirilmesidir)

53. Soru Çevirisi: Ölüdeniz’deki yaşamın varlığına ilişkin olarak metinde —– vurgulanmaktadır.
Cevap: В) вопреки названию, в озере всё же присутствуют определенные виды микроорганизмов (adının aksine, gölde hala belirli mikroorganizma türlerinin mevcut olması)

54. Soru Çevirisi: Yazar karstik obruklardan (düdenlerden), —– göstermek için bahsetmektedir.
Cevap: С) какие разрушительные последствия несёт пересыхание уникального водоёма (eşsiz su kütlesinin kurumasının ne gibi yıkıcı sonuçlar doğurduğu)